[TLV][OGVBC] H/cảnh -t/tắt

1/ Hoàn cảnh ra đời

_ Năm 1952, sau gần 10 năm sống ở Cu-ba, Hê-minh-uê cho ra đời tác phẩm “ Ông già và biển cả”.

Bối cảnh của tác phẩm là ngôi làng chài yên ả bên cảng La-ha-ba-na. Phu-en-téc, một thuỷ thủ trên con tàu của ông, được xem là nguyên mẫu của Xan-ti-a-gô.

_ Trước khi được in thành sách, truyện đã được đăng trên tạp chí Đời sống.

_ Đoạn trích nằm ở cuối truyện, thuật lại việc ông lão rượt đuổi và khuất phục được con cá kiếm

 

_ Tác phẩm gây tiếng vang lớn và hai năm sau Hê-minh-uê được trao giải Nô-ben.

 

2/ Tóm tắt tác phẩm :

 

Chuyện kể về ông lão đánh cá vùng nhiệt lưu tên là Xan-ti-a-gô, tám mươi bốn ngày liền không kiếm được con cá nào. Thế rồi lão một mình ra khơi và một con cá kiếm lớn mắc mồi. Sau cuộc vật lộn ba ngày hai đêm cực kỳ căng thẳng và nguy hiểm, lão bị nó quẫy mạnh ngã vập cả mặt, máu chảy đầy cả má, hai bàn tay bị dây câu cứa nát ứa máu, lão cũng giết được con các kiếm. Nhưng lúc quay vào bờ, từng đàn các mập hung dữ theo rỉa thịt con cá. Lão phải đơn độc chiến đẫu đến kiệt sức với lũ cá mập. Tuy vậy, lão vẫn nghĩ “không một ai cô đơn nơi biển cả”. Khi vào đến bờ, con cá kiếm “dài hơn chiếc thuyền có tới sáu bảy tấc” chỉ còn trơ bộ xương. Ông rã rời trở về lều, nằm trên giường ông nghĩ: “chẳng là gì cả, ta đã đi quá xa”, trong giấc ngủ lại “mơ về những con sư tử”.

 

3/ Chủ đề tác phẩm

 

Thông qua hình ảnh ông lão Xan-ti-a-gô quật cường, người chiến thắng con cá kiếm bằng kĩ năng nghề nghiệp điêu luyện, Hê-minh-uê gửi gắm một thông điệp: trong bất cứ hoàn cảnh nào “con người có thể bị huỷ diệt nhưng không hề bị đánh bại”.

[TLV]OGVBC H/tượng c/cá

Con cá kiếm được nhà văn tập trung miêu tả như một nhân vật đặc biệt

 

Ở đầu đọan trích

 

*/ Lúc đầu

 

Con cá chưa xuất hiện ngay mà chỉ được cảm nhận bằng những vòng lượn tròn rất lớn. Nhà văn có dụng ý để ông lão và độc giả cảm nhận con cá qua ấn tượng và cảm giác về những vòng lượn ấy. Điều này làm cho mỗi người có một hình dung khác nhau về nó.

 

*/ Khi cái bóng của nó xuất hiện

 

Thì Xan ti a gô một người lâu năm trong nghề câu cá cũng không khỏi kinh ngạc : “ một cái bóng đen vượt dài qua dưới con thuyền, đến mức lão không thể tin nổi độ dài của nó…Cái đuôi lớn hơn cả chiếc lưỡi hái lớn, màu tím hồng dựng trên mặt đại dương xanh thẳm…thân hình đồ sộ”. Lão không tin ở mắt mình vì con quá quá lớn, phải “hơn nửa tấn”. và người đọc thì trầm trồ vì

 

_ sức mạnh ghê gớm, sự oai phong đĩnh đạc, nét kì vĩ và cả sự duyên dáng này.

 

Nó báo hiệu cuộc chiến giữa ông lão  và con cá sẽ vô cùng ác liệt.

 

Hê minh uê cũng tập trung tô đậm những chi tiết về

 

_sự khôn ngoan của nó. Người anh em ấy – ông lão gọi thế – cũng rất tinh ranh. Nó không cắn câu ngay mà còn thử lượn vòng. Và ngay cả khi nó ăn mồi rồi, nó cũng không dễ dàng chấp nhận mà phản ứng dữ dội. Nó bơi đi, nhào người qua lại như đoán được việc ông lão chuẩn bị phóng lao để tiêu diệt  nó.

 

*/Cái chết của con cá cũng rất khác thường.

 

_ Nó dường như không chấp nhận cái chết mà “phóng vút lên khỏi mặt nước phô hết tầm vóc khổng lồ, vẻ đẹp và sức lực”. Đó là dáng vẻ của sức mạnh và sự kiêu hùng,

 

_Khi lực kiệt sức cùng, con cá vẫn có phong cách cao thượng và đầy uy dũng. Sự kiêu hùng đó chứng tỏ một tình cảm trân trọng đặc biệt của nhà văn và góp phần nâng cao tầm vóc của Xan ti a gô. Rồi sau đó “con cá trắng bạc, thẳng đơ và bồng bềnh theo sóng”, một vẻ đẹp lãng mạn

[TLV]OGVBC N/đau t/thần

Theo anh (chị) Xantiagô có những nỗi đau tinh thần nào ?

_ Ông lão chịu sự cô đơn xa cách với đất liền. Hơn 80 ngày lênh dênh trên biển ông chưa câu được con cá nào, và mọi người xung quanh cho rằng ông đã bị vận đen đeo bám. Một ngư dân không đánh được cá trong một thời gian dài như vậy thì bị coi như là thất bại, coi như đã chết, một cái chết về mặt tinh thần.

 

_ Cuộc sống đã làm thay đổi các giá trị. Ông lão đã không tìm thấ tri âm trên đất liền. Ông coi thiên nhiên là ngôi nhà của mình, cá là bạn, con thuyền là giường nuôi dưỡng những giấc mơ của ông. Và cũng chỉ ở đó ông mới tìm thấy sự bình yên lắng dịu của tâm hồn.

 

_ Con cá kiếm là hiện thân của cái đẹp, là mục đích lớn nhất mà ông phấn đáu và theo đuổi (chưa bao giờ ông bắt được một con cá khổng lồ và đẹp đén vậy ). Tuy nhiên, vì cuộc sống và để khẳng định sự tồn tại cũng như ý nghĩa của sự tồn tại ấy, đôi khi con người phải hủy hoại cả những cái thân yêu quí trọng của cuộc đời mình. Đó chính là sự dằn vặt lớn của ông.

 

_ Bắt được con cá kiếm là vận may của ông lão, là sản phẩm để khẳng định tài năng, nhưng chính ông lão lại là “miếng mồi” của nó và bị nó tha đi khắp nơi. Ông  đã lệ thuộc vào nó. Ngay cả khi nó chết rối thì vận may lại thành vận rủi. Khi cuộc chiến với con cá kiếm kết thúc thắng lợi, giong buồm trở về cũng là lúc ông phải đương đầu với thử thách mới. Đàn cá mập đánh hơi thấy mùi máu đã tấn công con cá kiếm. Vào đến bờ, về với căn lều rách nát, với một thân thể rã rời và đầy những xây  xát, con cá kiến của ông chỉ còn lại là một bộ xương. Đó là sự trăn trở vì bị lệ thuộc, bị tước đoạt thành quả lao động

[TLV]OGVBC] Ý/n b/tượng

Ý nghĩa biểu tượng của con cá kiếm và bài học rút ra từ tác phẩm

1/ Ý nghĩa biểu tượng

Ông lão và con cá kiếm. Hai hình tượng mang một vẻ đẹp song song tương đồng trong một tình huống căng thẳng đối lập (tuy đơn độc bất lợi trước thử thách nhưng cả 2 đều dũng cảm mưu trí và cao thượng trong cuộc chiến)Nếu Ông lão tượng trưng cho vẻ đẹp của con người trong việc theo đuổi ước mơ giản dị. Con cá kiếm là đại diện cho tính chất kiêu hùng vĩ đại của tự nhiên. Thì

 

_ Phần nổi: hành trình theo đuổi, chiến đấu bắt được con cá Kiếm của ông Lão

 

_ Phần chìm:

 

+ Hành trình khám phá, chinh phục tự nhiên

 

Nếu con cá kiếm là biểu tượng của ước mơ thì phần chìm của nó còn là

 

+ Hành trình theo đuổi những ước mơ, hoài bão

 

+ Hành trình vượt qua thử thách để đến với thành công

 

Trong sự cảm nhận của ông lão con cá kiếm khi đã trúng mũi lao nó không còn vẻ đẹp hùng dũng duyên dáng như trước, phải chăng đó là sự chuyển biến từ hình ảnh ước mơ sang hiện thực – nó không còn xa vời khó nắm bắt và cũng chính vì thế nó không con đẹp đẽ huy hoang như trước. Nói cách khác

 

+ Ước mơ khi đã biến thành hiện thực thì không còn vẻ đẹp của lí tưởng của khát vọng. Nên con người có ước mơ, có khát vọng sẽ tiếp tục mãi mãi trên con đường đạt tới đỉnh cao mới

 

…

2/ Bài học rút ra

+ Phải có trí tuệ, hiểu biết, tỉnh táo và nhẫn nại

 

+ Niềm tin, ý chí và nghị lực vượt qua thử thách.

 

tin vào bản thân, sức mạnh và khả năng tồn tại của con người.

[TLV][OGVBC]Lời p/b t/tiếp

*/ Trong đoạn trích ngoài ngôn từ của người kể chuyện còn có loại ngôn từ của nhân vật trực tiếp nói lên hành động và thái độ của mình. Trong đoạn trích này có lúc nhà văn để cho ông lão nói với con cá kiếm (đối thoại)( Ví dụ : Đừng nhảy, cá; cá ơi, cá này, dẫu sao mày cũng sẽ chết. Mày muồn tao cũng chết nữa à…), Cũng có lúc nhà văn để cho ông lão nói với chính mình (Độc thoại nội tâm)(Hãy bình tĩnh và giữ gìn sức khỏe, lão già ạ; Hãy giữ đầu óc mình tỉnh tao, lão nói; làm ngay đi lão già ơi…)

 

*/ Hiệu quả của ngôn ngữ trực tiếp của nhân vật

 

Với hình thức ngôn từ trên nhà văn đã đưa người đọc đi sâu vào thế giới nội tâm nhân vật khám phá vẻ đẹp bi ẩn của nhân vật . Lời đối thoại của ông lão với con cá đã nói lên được mối quan hệ khác thường giữa người đi săn và vật bị săn đuổi. Dưới con mắt ông lão, cá kiếm không chỉ là kì phùng địch thủ mà còn là người bạn, thậm chí là một người bạn tâm tình. Và cũng bằng những độc thoại nội tâm của nhân vật,, nhà văn đã tô đậm được chân dung tinh thân của ông lão đánh cá : Một con người có tài năng có bản lĩnh, có ý chí và nghị lực. Nhưng cũng là một người phức tạp trong tâm lí : vừa muốn săn đối thủ vừa ngưỡng vọng đối thủ như người bạn tâm tình

[TLV][HTBDHT] x/đột,t/huống

*/ Kịch Lưu Quang Vũ hấp dẫn không phải bằng xung đột xã hội gay gắt mà bằng xung đột trong cách sống, trong quan niệm sống. Ở tác phẩm Hồn Trương Ba da hàng thịt, tác giả đã để cho hồn Trương Ba đối thoại với xác anh hàng thịt; để cho hồn Trương Ba đối thoại với Đế Thích về quan niệm sống. Các đối thoại này thực chất là những xung đột kịch : Giữa linh hồn và thể xác, giữa nội dung và hình thức, giữa quan niệm sống tích cực và quan niệm sống tiêu cực, để từ đó nhà văn khẳng định khát vọng hoàn thiện cuộc sống hoàn thiện con người.
*/Và để đạt được mục đích đó, Lưu Quang Vũ đã tạo ra một tình huống kịch độc đáo : Đặt nhân vật vào những thử thách ngày càng tăng. Đầu tiên là thử thách hồn Trương Ba cao khiết trong thân xác anh hàng thịt với những ham muốn hưởng thụ vật chất tầm thường, để hồn Trương Ba phải đau đớn nhận ra sự cám dỗ, và có phần lấn lướt của thể xác. Sau đó, tác giả đặt Hồn Trương Ba vào thử thách thứ hai : sống tiếp trong thân xác của người khác (cu Tị) để hưởng thụ vật chất hay chết để được là mình tòan vẹn. Và cuối cùng để thử thách ý chí “Tôi muốn được là tôi toàn vẹn, tác giả để cho Đế Thích vẽ ra cảnh khủng khiếp của cái chết. Để từ đó khẳng định sự chiến thẳng của linh hồn, sự hoàn thiện của nhân cách con người….
…

[TLV][HTBDHT] Q/niệm sống

Chỉ ra sự khác nhau trong quan niệm của Trương Ba và Đế Thích về ý nghĩa sự sống

_ Gặp lại Đế Thích, Trương Ba thể hiện thái độ kiên quyết từ chối, không chấp nhận cái cảnh phải sống “bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo”nữa mà muốn được là mình một cách “toàn vẹn”. Lời nói ấy thái độ ấy của Trương Ba mang một tư tưởng triết học sâu sắc, nó thể hiện sự đòi hỏi thông nhất giữa nội dung và hình thức, giữa tư tưởng và biểu hiện hành động. Được sống theo đúng bản chất của mình là một nhu câu, một quyền lợi thiêng liêng của con người. Việc sống nhờ, sống dựa trên thân xác người khác khiến Hồn Trương Ba không được sông thực với con người mình. Có câu ở đời không nên dựa vào hơi ai mà thở, bởi khi đó con người tồn tại thật đấy nhưng tất cả mọi tư tưởng đều bị chi phối, điều khiển bởi kẻ khác.

 

_ Lúc đầu Đế Thích ngạc nhiên nhưng khi hiểu ra thì khuyên Trương Ba nên chấp nhận vì thế giới vốn không toàn vẹn “dưới đất trên trời đều thế cả”Nhưng Trương Ba không chấp nhận lí lẽ đó, thẳng thắn chỉ ra sai lầm của Đế Thích “Ông chỉ nghĩ đơn giản là cho tôi sống, nhưng sống như thế nào thì ông chẳng cần biết !”, Đế thích có lòng tốt nhưng hòi hợt quan liêu. Sống hay không sống trong hoàn cảnh này không phải là vấn đề mà quan trọng là sống như thế nào, sống ra sao, sống có ý nghĩa hay không Lòng tốt ấý, sự hời hợt quan liêu ấy chẳng đem lại điều gì thực sự có ý nghĩa cho ai mà sự vô tâm còn tệ hại hơn, nó đẩy người khác vào nghịch cảnh, vào bi kịch. Đế Thích không hiểu điều đó  Mặt khác cái suy nghĩ, cái cung cách của Đế Thích có khác nào ông ta chỉ nghĩ đến kết quả (Sống ) mà không quan tâm đến cách thức (sông như thế nao ),

 

_ Vì Trương Ba bị oan, nên Đế Thích đã sửa sai, nay lại tiếp tục sửa sai tiếp bằng cách cho hồn Trương Ba nhập vào xác cu Tị , có khác nào vì mục đích  (sống )mà bất chấp thủ đoạn( nhờ bất kì thân xác của ai ).

 

Hình dung ra tất cả những phiền toái bên trong một đằng bên ngoài một nẻo, Trương Ba đã kiên quyết từ chối  …  cuối cùng kêu gọi Đế Thích hãy sửa sai bằng một việc làm đúng: trả lại linh hồn cho cu Tị. Đế Thích cuối cùng cũng thuận theo đề nghị của Trương Ba với lời nhận xét  “con người hạ giới các ông thật lạ”

 

Qua màn đối thoại ta có thể thấy tác giả gửi gắm nhiều thông điệp vừa trực tiếp vừa gián tiếp, vừa mạnh mẽ quyết liệt vừa kín đáo và sâu sắc về thời đại chúng ta nhưng quan trọng nhất là vẻ đẹp tâm hồn của con người trong cuộc đấu tranh chống lại sự dung túc, giả tạo để bảo vệ quyền được sống toàn vẹn hợp với lẽ tự nhiên cùng sự hoàn thiện nhân cách

[TLV][Thuốc] Nhà CM Hạ Du

Bánh bao được tẩm máu người để chữa bệnh lao cho cu Thuyên là máu của nhà cách mạng Hạ Du. Hạ Du có một vị trí đặc biệt trong tác phẩm. Đứng về cấu trúc cốt truyện, Hạ Du chỉ xuất hiện gian tiếp trong con mắt của các nhân nhưng đây không chỉ là một vị thuốc quan trọng trong phương thuốc chữa bệnh lao mà mắt xích làm nảy sinh toàn bộ câu chuyện cũng như chi phối các sự kiện khác trong tác phẩm

 

_ Hạ Du là một nhà cách mạng tiên phong của thế kỉ XX

có lí tưởng lật đổ ngai vàng, đánh độ ngoai tộc giành độc lập cho dân tộc “thiên hạ nhà Thanh là của chúng ta”

 

_ Hiên ngang dũng cảm tuyên truyền cách mạng với cả tên cai ngục trong những ngày ở tù chờ án chém

 

_ Nhưng ý chí, mục đích hành động của Hạ Du lại được nhận thức một cách méo mó sai lệch trong con mắt của người dân.

 

_Trong con mắt của họ, Hạ Du chỉ là một “thằng khốn nạn”, “nhãi con không muốn sống”, “quân làm giặc”, “kẻ điên khùng, đáng tội chết”

 

+ Đối với họ hàng thì may mà tố giắc được, nếu không cả nhà mất đầu

 

+ Đối với người bệnh thì “may phúc quá”

 

+ Còn với những kẻ khác nghe chuyện Hạ Du thì thú quá,ái chà nghe như chuyện giặc cỏ vậy

 

Qua lời bàn bạc của dân chúng, ta thấy họ là những người mê muội, dễ bị mờ mắt vì cái lợi nhỏ trước mắt

 

Ta cũng thật xót xa đau đớn cho hình ảnh người cách mạng trong con mắt quần chúng. Quần chúng không hiểu gì về cách mạng, xa rời cách mạng nhìn cách mạng bằng con mắt miệt thị méo mó u mê

[TLV][Thuốc] k/gian,t/gian

1/ Về không gian nghệ thuật thật dung dị :

Một quán trà nghèo nàn, một pháp trường u ám, một bãi tha ma mộ dày khít với một con đường mòn mờ ào. Không gian nghệ thuật không hề gợi lên vẻ rộng lớn siêu phàm như trong Tam quốc, Thủy hử…hay li kì kì ảo như Tây du kí… mà nó trầm lắng, tĩnh lặng, chất chưa nỗi niềm.
2/ Nhưng thời gian nghệ thuật thì có sự tiến triển.

Hai cảnh đầu xảy ra vào mùa thu, còn cảnh sau xảy ra vào mùa xuân. Hai người ra đi vào mùa thu như sự đồng điệu với cái tàn tạ vốn có của mùa thu. Hai cái chết của hai người trai trẻ có số phận khác nhau và hai cái cách họ chết cũng không giống nhau. Thế nhưng, đến mùa xuân, hai bà mẹ có chung nỗi đau khổ dường như đã đồng cảm với nhau. Đặt câu chuyện vào thời gian của hai mùa : một mùa có tính chất tàn tạ và khép lại, môt mùa có tính chất hồi sinh, tác giả dường như muốn gửi gắm vào đó một niềm hi vọng. Hi vọng về một sự hồi sinh. Dù không có những biểu hiện thật rõ ràng, song với cách kết cấu thời gian nghệ thuật như thế và với hình ảnh “những cây dương liễu mới đâm ra những mầm non bằng nửa hạt gạo” ở phần sau của truyên, tác giả đã gieo vào lòng người đọc một niềm tin, một niềm hi vọng về một cuộc sống mới mẻ hơn, đỡ u ám hơn cho những số phận tối tăm đau khổ trong tác phẩm

[TLV][Thuốc] Y/nghĩa…thuốc

Ý nghĩa của nhan đề : Thuốc

_ Thuốc chữa bệnh lao : Bánh bao tẩm máu người

 

Bài thuốc mà bố mẹ cu Thuyên nâng niu trân trọng coi là của báu để cứu mạng thằng con “mười đời độc đinh” rốt cuộc không cứu được nó bời,

 

_ Thuốc này là thuốc độc, người dân Trung Quốc không được mê muội trong phương thuốc này ) chống mê tín dị đoan )

 

Nhưng cốt truyện còn hàm nghĩa sâu xa hơn

 

_ Phải tìm ra phương thuốc làm cho quần chúng giác ngộ cách mạng và là cho cách mạng gắn bó với quần chúng